Hoxe semella prehistoria, pero non hai tanto tempo que a comunicación por Internet nos obrigaba a renunciar á nosa propia grafía. Naqueles inicios, as mensaxes viaxaban sen tildes e deseñabamos o “ñ” con enxeño porque os códigos da época non permitían ir máis alá do alfabeto inglés. Malia esas restricións, sentíamos a fascinación dun milagre: a posibilidade de manter correspondencia instantánea con colegas ao outro lado do Atlántico, ese océano que historicamente levou aos galegos cara á esperanza do progreso. Adaptámonos a unha tecnoloxía limitada porque a prioridade era colaborar en proxectos e compartir coñecemento, aínda que fose a costa de empobrecer a nosa escrita.
Co paso das décadas, a tecnoloxía evolucionou de forma exponencial, permitindo a transmisión de gráficos, voz e vídeo. O maior avance non veu só coa velocidade, senón coa capacidade de integrar a nosa lingua con todas as súas variantes gráficas e poéticas. A lingua é o noso patrimonio inmaterial máis valioso; é a expresión primeira da cultura e a ferramenta que configura o pensamento. Defender a súa integridade no mundo dixital é, en esencia, un exercicio de democracia.
Neste contexto, debemos mirar máis alá do noso horizonte latino. Imaxinemos a enorme barreira que supón a rede para falantes de linguas con alfabetos non latinos, sistemas silábicos ou escrituras de dereita a esquerda. Se o sistema non recoñece os seus caracteres, non só se produce un baleiro semántico, senón unha exclusión social e cultural. A tecnoloxía só será verdadeiramente democrática cando o acceso non dependa só das infraestruturas ou dos dispositivos, senón da capacidade de expresarse de xeito puro e orixinal.
Aquí é onde cobra relevancia a Aceptación Universal (UA – Universal Acceptance), tal e como a define a ICANN. A UA non é un concepto técnico menor; é a clave para que todos os nomes de dominio e enderezos de correo electrónico —independentemente do seu idioma, alfabeto ou lonxitude de caracteres— sexan tratados por igual por calquera aplicación, sistema ou servidor. Trátase de que unha persoa en calquera lugar do mundo poida navegar e comunicarse coa súa identidade plena, sen ter que “traducir” ou “reducir” a súa fala para ser entendida por unha máquina.
Se a humanidade celebra fitos como a exploración espacial ou os avances médicos, debemos, co mesmo empeño, garantir que a Internet non obrigue a ninguén a perder a súa lingua. Como profesionais e usuarios, temos a responsabilidade de derrubar as barreiras dixitais para que as pontes da comunicación sexan multidireccionais e inclusivas. A comunicación dixital non é un luxo restrinxido a unha elite técnica ou lingüística: é un dereito fundamental. A Aceptación Universal é, en última instancia, o compromiso de que a rede sexa o fogar de todas as voces do mundo.
Edita de Lorenzo é profesora na Escola de enxeñería de telecomunicación da UVigo.
